woensdag 11 februari 2026

#Spinozadag2025 in #Paradiso: #Een #terugblik #op “ #Over #macht #en #Recht”



Op zondag 23 november 2025 vond de jaarlijkse Spinozadag plaats in het uiterst #contraversiële #Paradiso in Amsterdam, georganiseerd door de Amsterdamse #Spinoza #Kring. Het thema van dit jaar, "Spinoza over macht en recht: #Politiek #in #een #tijd #zonder #illusies," trok een breed publiek dat geïnteresseerd was in de blijvende relevantie van #Spinoza's #filosofie in de huidige #complexe #wereld.

De dag bood een diepgaande verkenning van Spinoza's ideeën over macht, recht en de rol van de staat, met een focus op de actualiteit. De keuze voor dit thema was bijzonder toepasselijk, gezien de huidige mondiale ontwikkelingen, zoals de afbrokkelende naoorlogse wereldorde en de opkomst van autocratische politiek.

Sprekers en inzichten

Een indrukwekkende line-up van sprekers deelde hun expertise en inzichten, beginnend met een verkenning van Spinoza's oorspronkelijke gedachten en uitzoomend naar hedendaagse vraagstukken.

• Pooyan Tamimi Arab, universitair docent religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht, opende de dag met een lezing over Spinoza’s opvattingen over macht en recht. Hij benadrukte Spinoza's "harde denker" benadering, waarbij recht werd gezien als dat wat volgens de regels van de natuur gebeurde en iemands recht zich uitstrekte zover zijn macht reikte. Tegelijkertijd was Spinoza een pleitbezorger van een vrije staat, waar burgers niet door angst werden geregeerd.

• Jorieke Manenschijn, jurist bij de #Raad #van #State, sprak over bedreigingen en kansen voor de #Nederlandse #rechtsstaat. Haar promotieonderzoek naar de uitholling van constitutionele democratieën en het weerbaarder maken van de rechtsstaat sloot naadloos aan bij de discussie over de kwetsbaarheid van de democratische verzorgingsstaat. Manenschijn is tevens coauteur van het boek Weerbare rechtsstaat: de vangrails in de Grondwet.

• Haroon Sheikh, senior wetenschapper bij de #Wetenschappelijke #Raad voor het #Regeringsbeleid (WRR), belichtte macht en recht in een #fragmenterende #wereldorde. Zijn expertise in internationale politiek en publicaties zoals De opkomst van het Oosten en Atlas van de digitale wereld boden een waardevol perspectief op de geopolitieke verschuivingen en hun impact op de concepten van macht en recht.
• Helaas moest Jan Pronk, voormalig minister en speciaal gezant van de VN, om persoonlijke redenen afzeggen. Zijn geplande lezing over politiek leiderschap op het evenwichtskoord tussen macht en recht zou ongetwijfeld een waardevolle bijdrage zijn geweest, gezien zijn uitgebreide ervaring in de politiek.
Naast de hoofdsprekers kregen ook de Jonge Denkers Omar Chamnaoui en Jonathan Thomaes een podium om hun gesproken columns te presenteren. Deze jonge filosofen, geselecteerd via een schrijfwedstrijd, boden frisse perspectieven op de thema's van de dag.
De muzikale omlijsting werd verzorgd door zangeres en 'glasharpiste' Lotte Sarembe, terwijl de presentatie in handen was van Maike van de Pavoordt, zelf een voormalig #Jonge #Denker. meer info over de Spinoza Kring: