PODCASTSERIE "WIJ BLIJVEN HIER!"OVER OUDEREN IN ZUID

De Toekomst van ouder worden in Amsterdam-Zuid: inzichten uit de Podcast 'Wij Blijven Hier'

De snelle vergrijzing van onze stedelijke omgeving is een van de meest urgente maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. In Amsterdam-Zuid, waar de demografische druk van een groeiende groep 65-plussers en 85-plussers voelbaar is, rijst de vraag: hoe richten we onze wijken zo in dat ouderen niet alleen overleven, maar ook echt kunnen floreren?

Het concept van 'Urban Aging' staat hierbij centraal, waarbij de stad wordt getransformeerd tot een omgeving die inclusiviteit en vitaliteit bevordert voor alle generaties.

De podcastserie 'Wij blijven hier', gepresenteerd door stadsdeelbestuurder Flora Breemer en Rebecca Looijen, biedt een diepgaande verkenning van deze thematiek. 

In gesprek met experts zoals professor Erik Scherder en architect Ianthe Mantingh wordt duidelijk dat ouder worden in de stad vraagt om een integrale aanpak die verder gaat dan alleen medische zorg. 

Het gaat om de fysieke inrichting van de publieke ruimte, de sociale cohesie in de buurt en de toegankelijkheid van voorzieningen.

Stedelijke inrichting en architectuur tegen eenzaamheid 

Een cruciaal aspect van een seniorvriendelijke stad is de gebouwde omgeving. 

Architect Ianthe Mantingh benadrukt dat we moeten 'bouwen tegen eenzaamheid'. In plaats van louter functionele woonblokken, moet het ontwerp gericht zijn op ontmoeting. 

Dit sluit aan bij wetenschappelijke inzichten over de 'leefbare stad', waarbij de nabijheid van parken, bankjes en brede trottoirs essentieel is voor de mobiliteit van ouderen. 

Wanneer een stad toegankelijk is voor senioren, wordt deze vaak automatisch prettiger voor iedereen, van ouders met kinderwagens tot mensen met een fysieke beperking.

De rol van de specialist ouderengeneeskunde 

In het tweede seizoen van de podcast lichten specialisten Olav Schuth en Sanne Gijzel hun werk toe. Zij pleiten voor 'zorg zonder witte jas', waarbij de focus ligt op het ondersteunen van ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen. 

Dit vereist een nauwe samenwerking tussen medische professionals, mantelzorgers en de informele zorg, zoals geboden door organisaties als Stichting SINA. De vertrouwensband tussen de oudere en de zorgverlener is hierbij de hoeksteen van effectieve ondersteuning.

Maatschappelijke participatie en dementie

Dementie is niet langer enkel een medisch dossier, maar een maatschappelijke uitdaging. Met een prevalentie waarbij 1 op de 5 mensen hiermee te maken krijgt, moet de wijk 'dementievriendelijk' worden. 

Dit betekent dat winkeliers, buren en verenigingen in Amsterdam-Zuid moeten leren hoe zij mensen met cognitieve achteruitgang kunnen blijven betrekken bij het dagelijks leven.

Vitaliteit op hoge leeftijd, zoals besproken door Hedy d’Ancona, gaat immers over het behouden van regie en betekenis in een snel veranderende stedelijke context.

Als wijkraad moedigen wij iedereen aan om deze podcast te beluisteren. Het biedt niet alleen een spiegel voor ons huidige beleid, maar ook concrete inspiratie voor hoe wij Amsterdam-Zuid toekomstbestendig kunnen maken voor onszelf en onze buren.

https://app.springcast.fm/21991/aflevering-2-urban-aging

SCHOLEN IN ZUID, 4: HET SWEELICK COLLEGE

 

In het hart van het Amsterdamse Museumkwartier, gevestigd in een monumentaal pand dat de rijke onderwijshistorie van de stad ademt, vinden we het Sweelinck College. Deze kleinschalige mavo-havo school aan de Moreelsestraat is vernoemd naar de beroemde Amsterdamse componist en organist Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621).

De school staat bekend om haar persoonlijke benadering en haar unieke ligging tussen de grote culturele instituten van de hoofdstad, wat een directe stempel drukt op het curriculum en de identiteit van de instelling.

Het Sweelinck College kent een lange geschiedenis die teruggaat tot 1910, toen het begon als de Christelijke HBS-B. Het huidige gebouw, een prachtig voorbeeld van vroege 20e-eeuwse architectuur, werd in 2013 in oude glorie hersteld en uitgebreid met een aangrenzend monumentaal pand.

De architectuur van dergelijke scholen in Amsterdam-Zuid weerspiegelt de stedelijke ontwikkeling van de vroege twintigste eeuw, waarbij onderwijsgebouwen vaak dienden als esthetische ankers in de wijk.

Onderwijs en profiel

De school profileert zich als een "kleinschalige en veilige" omgeving waar "succes zonder stress" centraal staat. Met ongeveer 300 tot 350 leerlingen is het een van de kleinste middelbare scholen in Amsterdam-Zuid. Dit stelt docenten in staat om een sterke persoonlijke band met leerlingen op te bouwen, wat essentieel is voor de "zijinstromers" en leerlingen die elders buiten de boot dreigen te vallen.

Het onderwijsaanbod richt zich op mavo (vmbo-t) en havo. Een kenmerkend aspect is de tweejarige brugperiode, waarin leerlingen de tijd krijgen om hun definitieve niveau te bepalen. Voor de mavo worden de profielen Zorg & Welzijn, Economie en Techniek aangeboden.

Voor de havo richt de school zich specifiek op de profielen Economie & Maatschappij en Cultuur & Maatschappij. De afwezigheid van bètaprofielen op havo-niveau onderstreept de bewuste keuze voor een sociaal-culturele profilering.

Uitdagingen en toekomst

De afgelopen jaren waren turbulent voor het Sweelinck College. In januari 2023 kondigde het bestuur (stichting ZAAM) onverwacht de sluiting van de school aan vanwege dalende leerlingenaantallen en zorgen over de onderwijskwaliteit. Dit leidde tot groot protest onder ouders en docenten, die de unieke multiculturele waarde van de school in het chique Zuid benadrukten. Na een succesvolle petitie en felle kritiek werd het besluit tot sluiting teruggedraaid.

Hoewel de school behouden bleef, staat zij nog steeds onder verscherpt toezicht van de Onderwijsinspectie. Recente rapporten uit 2024 en begin 2025 wijzen op verbeteringen, zoals het aanbieden van alle wettelijk verplichte profielen, maar de onderwijsresultaten en het burgerschapsonderwijs behoeven nog verdere versterking om aan de basiskwaliteit te voldoen.

Desondanks blijft de school een cruciale plek voor leerlingen die gedijen bij structuur, kunst en een kleinschalige gemeenschap midden in het culturele hart van Amsterdam.

SCHOLEN IN ZUID, 2: HET FONS VITAE LYCEUM

 

De historie en toekomst van het Fons Vitae Lyceum

In het hart van Amsterdam-Zuid, aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade, staat een instituut dat al meer dan een eeuw een baken is voor katholiek en kwalitatief hoogstaand onderwijs: het Fons Vitae Lyceum.

De naam, Latijn voor "Bron van het Leven", weerspiegelt de missie van de school om jonge mensen te vormen in een tijd van constante verandering.

Oorspronkelijk opgericht in 1914 door de Zusters Franciscanessen van Heythuysen, begon de school als de allereerste rooms-katholieke Hogere Burgerschool (HBS) voor meisjes in Nederland.

In die vroege jaren was het onderwijs voor katholieke meisjes nog sterk in ontwikkeling, en het Fons Vitae speelde een pioniersrol door een internaat aan te bieden voor leerlingen die uit alle hoeken van het land naar Amsterdam trokken voor degelijk onderwijs.

Het monumentale schoolgebouw waar de school tegenwoordig in is gehuisvest, dateert uit 1924 en is ontworpen door architect Petrus Bernardus Maria Hendrix.

Hoewel de school begon als een strikt religieuze meisjesschool, brachten de jaren zestig grote veranderingen met zich mee. De modernisering van het katholicisme leidde tot interne spanningen, wat in 1966 resulteerde in het vertrek van prominente geestelijken zoals pater E. Verheijden SJ en pater Vrijburg.

In 1968 markeerde de aanstelling van Ben van Gessel als de eerste lekenrector een definitieve omslag naar een modernere koers, waarbij de school tevens een gemengde instelling werd voor zowel jongens als meisjes.[1] [5]

Een dramatisch dieptepunt in de recente geschiedenis vond plaats op 27 juni 2017, toen tijdens renovatiewerkzaamheden een grote brand uitbrak in de dakgoot.

De schade was aanzienlijk; de zolderverdieping, door velen beschouwd als de "ziel" van het gebouw, werd grotendeels verwoest.

Gedurende twee jaar moesten de lessen worden verplaatst naar een tijdelijk onderkomen aan de Mr. Treublaan. Echter, zoals een feniks uit de as, is het gebouw in 2020 volledig heropend na een grootschalige renovatie waarbij duurzaamheid centraal stond.

Het pand is nu volledig aardgasvrij en voorzien van moderne warmtepompen, terwijl de historische zuidgevel in ere is hersteld.

Vandaag de dag staat het Fons Vitae bekend als een van de populairste scholen van Amsterdam. Met een sterke focus op zowel vakkennis als persoonlijke ontwikkeling, biedt de school een veilige haven waar leerlingen worden uitgedaagd hun talenten te ontdekken.

Of het nu gaat om de uitgebreide kunstsectie, waar leerlingen experimenteren met 3D-pennen en klassieke schildertechnieken, of het actieve medezeggenschapsoverleg tussen leerlingen en directie, de harmonie op deze school is tastbaar.

Het Fons Vitae Lyceum blijft hiermee een vitale bron van kennis en karaktervorming in Amsterdam-Zuid.

SCHOLEN IN ZUID, 3: HET JOKE SMIT COLLEGE

 

Het Joke Smit College: een baken van emancipatie en architectuur in Amsterdam-Zuid

Het Joke Smit College, gelegen aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade 62, is veel meer dan een reguliere onderwijsinstelling. Als school voor Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (VAVO) vervult het een cruciale maatschappelijke rol in de regio Amsterdam door (jong)volwassenen een "tweede kans" te bieden op een vmbo-tl, havo of vwo-diploma.

De school is vernoemd naar de iconische feministe Joke Smit (1933–1981), die streed voor de economische zelfstandigheid en educatieve ontplooiing van vrouwen.

Waar de school in de jaren tachtig begon als een 'moedermavo' voor vrouwen die hun opleiding hadden onderbroken voor het gezin, is het tegenwoordig een diverse leeromgeving voor iedereen vanaf 18 jaar die wil 'stapelen', herprofileren of een onderbroken schoolloopbaan wil hervatten.

Een monument in Amsterdamse School-stijl

Het gebouw zelf is een architectonisch meesterwerk dat nauw verbonden is met de geschiedenis van Amsterdam-Zuid en het Plan Zuid van H.P. Berlage.

Geopend in 1926 als het Gemeentelijk Meisjeslyceum, werd het ontworpen door Nicolaas Lansdorp in de karakteristieke Amsterdamse School-stijl.

Deze stroming kenmerkt zich door expressief baksteengebruik, sculpturale details en een integratie van kunst en architectuur, ook wel een Gesamtkunstwerk genoemd.

De gevel wordt gesierd door beeldhouwwerken van de beroemde stadsbeeldhouwer Hildo Krop, wiens werk symbool staat voor de sociale idealen van die tijd.

De Oertijd in de Hal: De Wandschilderingen van Maria Hubrecht

Binnen in de hal van het college bevindt zich een verborgen schat: zeven monumentale wandschilderingen van Maria Hubrecht (1865–1950), vervaardigd tussen 1925 en 1928. Deze doeken, die in totaal 65 vierkante meter beslaan, verbeelden de geologische geschiedenis van de aarde—van het Cambrium tot het Krijt.

Hubrecht, een autodidact uit een gegoede familie, wilde met deze "schoolplaten op doek" de jeugd verwonderen over het ontstaan van de wereld.

Na een succesvolle restauratie en crowdfunding in 2017, waarbij ook feministe Hedy d’Ancona betrokken was, schitteren deze werken weer als educatief en artistiek erfgoed.

Onderwijs met een missie

Vandaag de dag staat het Joke Smit College voor een veilig leerklimaat waarin groei, integratie en participatie centraal staan. Met een persoonlijke aanpak en intensieve begeleiding slaagt jaarlijks een hoog percentage leerlingen; in het schooljaar 2022-2023 behaalden 352 leerlingen hun diploma en werden er 1.737 certificaten uitgereikt.

De school blijft vernieuwen door inzet op duurzaamheid, zoals zonnepanelen en isolatie, en door projecten rondom effectieve leerstrategieën en AI in het onderwijs.

Het college fungeert hiermee als een vitale schakel in de Amsterdamse onderwijsketen, trouw aan de emancipatoire geest van haar naamgeefster.

SCHOLEN IN ZUID, 1: HET AMSTERDAMS LYCEUM

Het Amsterdams Lyceum: een monument van onderwijs in Zuid

Welkom bij de eerste editie van onze nieuwe serie over iconische scholen in Amsterdam-Zuid. Als wijkraad krijgen we vaak vragen over de rijke historie van de gebouwen in onze buurt. Vandaag trappen we af met een instelling die niet alleen architectonisch een meesterwerk is, maar ook een pioniersrol vervulde in het Nederlandse onderwijslandschap: Het Amsterdams Lyceum.

Het Amsterdams Lyceum, gelegen aan het Valeriusplein, werd in 1917 gesticht door dr. C.P. Gunning. In een tijd waarin het onderwijs strikt gescheiden was tussen het gymnasium (voor de klassieke vorming) en de Hogere Burgerschool (HBS, voor de meer praktische en natuurwetenschappelijke vorming), introduceerde Gunning een revolutionair concept: het lyceum. 

Hierbij kregen leerlingen in de eerste jaren een gezamenlijke basisvorming voordat zij een definitieve keuze maakten voor een specifieke richting. Dit model, waarbij verschillende onderwijstypen onder één dak werden verenigd, was het eerste in zijn soort in Nederland.

Architectuur en Symboliek

Het schoolgebouw zelf is een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse School-stijl, ontworpen door de architecten H.A.J. Baanders en J. Baanders. Wie door de karakteristieke onderdoorgang fietst of loopt, ziet de imposante bakstenen gevels die de verbinding vormen tussen de stad en het groen van het Vondelpark. 

De architectuur weerspiegelt de idealen van die tijd: degelijkheid, gemeenschapszin en esthetische verheffing. Binnenin de school herinneren glas-in-loodramen en monumentale trappenhuizen aan de lange traditie van de instelling.

Onderwijs met een Internationale Blik

Vandaag de dag staat Het Amsterdams Lyceum bekend als een categoraal VWO (gymnasium en atheneum) met een sterke focus op taal en cultuur. Uniek voor de school is het versterkt taalonderwijs. Leerlingen kunnen kiezen voor trajecten zoals Fast Lane English, Trayecto Español of Corso Italiano, waarbij zij niet alleen de taal op hoog niveau beheersen, maar ook diep in de literatuur en cultuur duiken.Deze internationale oriëntatie wordt bekroond met buitenlandse reizen naar steden als Dublin, Granada en Florence in het vierde jaar, en de traditionele Romereis voor alle vijfdeklassers.

Bèta en traditie: wolkenland

Hoewel de talen een prominente plek innemen, volgt meer dan de helft van de leerlingen een bèta-profiel. Met vakken als Natuur, Leven & Technologie (NLT) wordt de brug geslagen tussen biologie, scheikunde en natuurkunde. 

Naast het academische leven speelt "Wolkenland" een centrale rol in de identiteit van de school. Dit eigen schoolbuitenhuis in het Montferland, aangekocht in 1931, is de plek waar generaties Amsterdammers hun eerste werkweken beleefden en vriendschappen voor het leven sloten.

Als wijkraad zijn we trots op de aanwezigheid van dit "oudste lyceum van Nederland" in ons stadsdeel. Het is een plek waar historie en moderne ambities elkaar ontmoeten, midden in het hart van Zuid.

#MINISTER #MOES: : #VERWOESTING #VONDELKERK : #GROOT #VERLIES #VOOR #NEDERLAND"

Culuur minister Gouke Moes (BBB) noemt de verwoesting van de Vondelkerk in Zuid een "grootverlies voor Nederland". Dit maakte het ANP bekend op 01 januari 2026. Op X schrijft hij: 'Gelukkig zijn er voor zover bekend geen slachtoffers. Ik leef mee met de omwonenden.'

Bij de brand stortte het middenschip van de kerk in. De toren is eveneens compleet verwoest. De muren zijn staande gebleven, dit geeft hoop op enige vorm van herstel van het pand.

De minister van OC&W twitterde verder: 'De Rijksdienst Cultureel Erfgoed gaat bekijken in hoeverre de monumentale waarden van het rijksmonument nog behouden kunnen worden.'

Wijkraad Zuid West Amsterdam hoopt vurig dat het pand hersteld zal kunnen worden, dt met in achtname van het historisch stadsgezicht en de modernste eisen van veiligheid.

#VERWOESTENDE #BRAND #TREFT #VONDELKERK #IN #ZUID. #WIJKRAAD #SOLIDAIR MET #GEBRUIKERS EN #GELOVIGEN

Amsterdam-Zuid is opgeschrikt door een tragische gebeurtenis in de Nieuwjaarsnacht van 2026. De iconische Vondelkerk, een rijksmonument en een geliefd middelpunt van de buurt, is zwaar beschadigd geraakt door een verwoestende brand die kort voor 01.00 uur uitbrak.

De brand, die begon in de toren van de kerk, leidde tot de instorting van de kerktoren en veroorzaakte aanzienlijke schade aan het gebouw. Burgemeester Femke Halsema sprak van een "heftige en verschrikkelijke brand" en benadrukte dat Amsterdam "één van zijn meest intieme monumenten" heeft verloren.

De brandweer was urenlang bezig met het bestrijden van de vlammen, die zich snel over het gehele dak verspreidden. De bluswerkzaamheden werden bemoeilijkt door de harde wind, die vonken en brandende delen richting de directe omgeving blies, en door de omvang en monumentale aard van het gebouw met veel hout.

Om veiligheidsredenen kon de brandweer niet naar binnen en moest zij van buitenaf blussen, waarbij water uit het naastgelegen Vondelpark werd gepompt. De marine assisteerde met de grootste hoogwerker van Nederland, met een reikwijdte van 60 meter. Rond 11.00 uur 's ochtends werd het sein brandmeester gegeven en was de situatie onder controle.

Impact op omwonenden, gelovigen en gebruikers

De brand had directe gevolgen voor de omwonenden. Tientallen huizen in de omgeving, met name aan de Vondelstraat richting de Amstelveenseweg en de 1e Constantijn Huygensstraat, werden uit voorzorg ontruimd vanwege brandgevaar, rookontwikkeling en neervallende brokstukken.

Ongeveer 90 huishoudens werden getroffen door een stroomonderbreking om de bluswerkzaamheden veilig te laten verlopen. Geëvacueerde bewoners werden opgevangen in een spirituele winkel in de P.C. Hooftstraat en later in een opvanglocatie bij De Roos. In de loop van de middag mochten de bewoners, na het schoonmaken van de straten door de gemeente, terugkeren naar hun woningen, hoewel de stroomvoorziening mogelijk nog niet overal volledig was hersteld.

De Vondelkerk was niet alleen een historisch gebouw, maar ook een levendige plek voor diverse gebruikers. Sinds 2017 hield het kerkgenootschap Liberty Church elke zondag diensten in de kerk en heeft nu een belangrijke vieringsplek verloren.

Zij hebben aangekondigd dat hun middagdiensten zullen worden voortgezet in de Thomaskerk in Zuid en zoeken naar een nieuwe locatie voor hun ochtenddiensten. Daarnaast werd het rijksmonument gebruikt voor speciale gelegenheden en door een aantal bedrijven. Stadsherstel, de organisatie die het monument beheert, zoekt naar oplossingen voor de huurders van de kerk.

Wijkraad vraagt om onderzoek naar de oorzaak en toekomst

De oorzaak van de brand is op dit moment nog onbekend en de politie is een onderzoek gestart. Geruchten over vuurwerk als oorzaak konden door de brandweer nog niet worden bevestigd. Gelukkig heeft een constructeur vastgesteld dat de muren van de kerk blijven staan en dat er geen verder instortingsgevaar is, ondanks de instorting van de toren en de verwoesting van het dak.

Dit biedt een sprankje hoop voor de toekomst van dit belangrijke monument. De gemeenschap van Amsterdam-Zuid en de voormalige gebruikers van de Vondelkerk zullen ongetwijfeld met smart uitkijken naar de resultaten van het onderzoek en de plannen voor de wederopbouw van dit historische gebouw.

‘WIJKRAAD ZUID WEST AMSTERDAM verklaart zich solidair met de gebruikers, gelovigen en omwonenden van de unieke Vondelkerk. De Wijkraad verklaart zich nadrukkelijk voorstander van restauratie van het rijksmonument, dat beeldbepalend is voor haar omgeving en het Vondelpark. Graag wensen wij de experts van Stichting Stadsherstel en de Gemeente Amsterdam wijsheid bij dit proces, welks spoedig geinitieerd moet worden om verdere schade te beperken. Voorts spreekt de Wijkraad haar enorme waardering uit voor het werk van de professionals van de onderscheiden nooddiensten ter plaatse van de ramp’, aldus voorzitter Rabbijn Simon Bornstein.

#STADSGESPREK #FIJN #OUDER #WORDEN #IN #ZUID

#STADSGESPREK #FIJN #OUDER #WORDEN #IN #ZUID

Op 11 oktober 2024 vond in de #Oranjekerk in Amsterdam een belangrijk stadsgesprek plaats met als thema “FIJN OUDER WORDEN IN ZUID”. Dit evenement, geleid door stadsdeelbestuurder Flora Breemer, richtte zich op de uitdagingen en kansen die ouderen in stadsdeel Zuid tegenkomen.

Het gesprek bood een platform voor bewoners, zorgprofessionals en beleidsmakers om hun ervaringen en ideeën te delen over hoe het leven voor ouderen kan worden verbeterd.

Doel van het Stadsgesprek

Het doel van dit stadsgesprek was om een dialoog te creëren over ouder worden in Amsterdam Zuid. De focus lag op het bevorderen van een inclusieve gemeenschap waar ouderen zich ondersteund en gewaardeerd voelen. Door verschillende perspectieven samen te brengen, hoopte men nieuwe initiatieven en oplossingen te ontwikkelen die aansluiten bij de behoeften van ouderen.

Belangrijke Onderwerpen

Tijdens het gesprek kwamen verschillende belangrijke onderwerpen aan bod:

Zorg en Ondersteuning: Er werd gesproken over de toegankelijkheid van zorgdiensten voor ouderen. Veel deelnemers gaven aan dat er behoefte is aan meer informatie over beschikbare zorgopties en ondersteuning in de buurt.

Sociale Verbondenheid: Een ander belangrijk thema was sociale isolatie onder ouderen. Deelnemers deelden verhalen over hoe belangrijk het is om sociale netwerken te onderhouden en activiteiten te organiseren die ouderen samenbrengen.

Wonen en Leefomgeving: De fysieke omgeving speelt een cruciale rol in het welzijn van ouderen. Er werd gediscussieerd over de noodzaak van veilige wandelpaden, toegankelijke woningen en voorzieningen die aansluiten bij de wensen van oudere bewoners.

Participatie en Betrokkenheid: Het gesprek benadrukte ook het belang van participatie van ouderen in besluitvormingsprocessen binnen de gemeenschap. Deelnemers pleitten voor meer inspraak en betrokkenheid bij lokale initiatieven.

Het stadsgesprek “FIJN OUDER WORDEN IN ZUID” was een waardevolle gelegenheid voor bewoners om hun stem te laten horen en samen na te denken over hoe Amsterdam Zuid een betere plek kan worden voor ouderen. Met input van diverse stakeholders kunnen er gerichte acties worden ondernomen om de kwaliteit van leven voor deze groep te verbeteren.

De betrokkenheid van stadsdeelbestuurder Flora Breemer speelde een cruciale rol in het faciliteren van deze gesprekken, wat aangeeft dat er politieke wil is om daadwerkelijk iets te doen met de feedback vanuit de gemeenschap.