donderdag 12 november 2026

#GASTLESSEN #WIJKRAAD #WEEK #VAN #RESPECT

 





Labels: , , , , , ,

woensdag 17 juni 2026

SCHOLEN IN ZUID, 4: HET SWEELICK COLLEGE

 



In het hart van het Amsterdamse Museumkwartier, gevestigd in een monumentaal pand dat de rijke onderwijshistorie van de stad ademt, vinden we het Sweelinck College. Deze kleinschalige mavo-havo school aan de Moreelsestraat is vernoemd naar de beroemde Amsterdamse componist en organist Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621).

De school staat bekend om haar persoonlijke benadering en haar unieke ligging tussen de grote culturele instituten van de hoofdstad, wat een directe stempel drukt op het curriculum en de identiteit van de instelling.

Het Sweelinck College kent een lange geschiedenis die teruggaat tot 1910, toen het begon als de Christelijke HBS-B. Het huidige gebouw, een prachtig voorbeeld van vroege 20e-eeuwse architectuur, werd in 2013 in oude glorie hersteld en uitgebreid met een aangrenzend monumentaal pand.

De architectuur van dergelijke scholen in Amsterdam-Zuid weerspiegelt de stedelijke ontwikkeling van de vroege twintigste eeuw, waarbij onderwijsgebouwen vaak dienden als esthetische ankers in de wijk.

Onderwijs en profiel

De school profileert zich als een "kleinschalige en veilige" omgeving waar "succes zonder stress" centraal staat. Met ongeveer 300 tot 350 leerlingen is het een van de kleinste middelbare scholen in Amsterdam-Zuid. Dit stelt docenten in staat om een sterke persoonlijke band met leerlingen op te bouwen, wat essentieel is voor de "zijinstromers" en leerlingen die elders buiten de boot dreigen te vallen.

Het onderwijsaanbod richt zich op mavo (vmbo-t) en havo. Een kenmerkend aspect is de tweejarige brugperiode, waarin leerlingen de tijd krijgen om hun definitieve niveau te bepalen. Voor de mavo worden de profielen Zorg & Welzijn, Economie en Techniek aangeboden.

Voor de havo richt de school zich specifiek op de profielen Economie & Maatschappij en Cultuur & Maatschappij. De afwezigheid van bètaprofielen op havo-niveau onderstreept de bewuste keuze voor een sociaal-culturele profilering.

Uitdagingen en toekomst

De afgelopen jaren waren turbulent voor het Sweelinck College. In januari 2023 kondigde het bestuur (stichting ZAAM) onverwacht de sluiting van de school aan vanwege dalende leerlingenaantallen en zorgen over de onderwijskwaliteit. Dit leidde tot groot protest onder ouders en docenten, die de unieke multiculturele waarde van de school in het chique Zuid benadrukten. Na een succesvolle petitie en felle kritiek werd het besluit tot sluiting teruggedraaid.

Hoewel de school behouden bleef, staat zij nog steeds onder verscherpt toezicht van de Onderwijsinspectie. Recente rapporten uit 2024 en begin 2025 wijzen op verbeteringen, zoals het aanbieden van alle wettelijk verplichte profielen, maar de onderwijsresultaten en het burgerschapsonderwijs behoeven nog verdere versterking om aan de basiskwaliteit te voldoen.

Desondanks blijft de school een cruciale plek voor leerlingen die gedijen bij structuur, kunst en een kleinschalige gemeenschap midden in het culturele hart van Amsterdam.

Labels: , , , , , ,

woensdag 10 juni 2026

SCHOLEN IN ZUID, 2: HET FONS VITAE LYCEUM

 


De historie en toekomst van het Fons Vitae Lyceum

In het hart van Amsterdam-Zuid, aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade, staat een instituut dat al meer dan een eeuw een baken is voor katholiek en kwalitatief hoogstaand onderwijs: het Fons Vitae Lyceum.

De naam, Latijn voor "Bron van het Leven", weerspiegelt de missie van de school om jonge mensen te vormen in een tijd van constante verandering.

Oorspronkelijk opgericht in 1914 door de Zusters Franciscanessen van Heythuysen, begon de school als de allereerste rooms-katholieke Hogere Burgerschool (HBS) voor meisjes in Nederland.

In die vroege jaren was het onderwijs voor katholieke meisjes nog sterk in ontwikkeling, en het Fons Vitae speelde een pioniersrol door een internaat aan te bieden voor leerlingen die uit alle hoeken van het land naar Amsterdam trokken voor degelijk onderwijs.

Het monumentale schoolgebouw waar de school tegenwoordig in is gehuisvest, dateert uit 1924 en is ontworpen door architect Petrus Bernardus Maria Hendrix.

Hoewel de school begon als een strikt religieuze meisjesschool, brachten de jaren zestig grote veranderingen met zich mee. De modernisering van het katholicisme leidde tot interne spanningen, wat in 1966 resulteerde in het vertrek van prominente geestelijken zoals pater E. Verheijden SJ en pater Vrijburg.

In 1968 markeerde de aanstelling van Ben van Gessel als de eerste lekenrector een definitieve omslag naar een modernere koers, waarbij de school tevens een gemengde instelling werd voor zowel jongens als meisjes.[1] [5]

Een dramatisch dieptepunt in de recente geschiedenis vond plaats op 27 juni 2017, toen tijdens renovatiewerkzaamheden een grote brand uitbrak in de dakgoot.

De schade was aanzienlijk; de zolderverdieping, door velen beschouwd als de "ziel" van het gebouw, werd grotendeels verwoest.

Gedurende twee jaar moesten de lessen worden verplaatst naar een tijdelijk onderkomen aan de Mr. Treublaan. Echter, zoals een feniks uit de as, is het gebouw in 2020 volledig heropend na een grootschalige renovatie waarbij duurzaamheid centraal stond.

Het pand is nu volledig aardgasvrij en voorzien van moderne warmtepompen, terwijl de historische zuidgevel in ere is hersteld.

Vandaag de dag staat het Fons Vitae bekend als een van de populairste scholen van Amsterdam. Met een sterke focus op zowel vakkennis als persoonlijke ontwikkeling, biedt de school een veilige haven waar leerlingen worden uitgedaagd hun talenten te ontdekken.

Of het nu gaat om de uitgebreide kunstsectie, waar leerlingen experimenteren met 3D-pennen en klassieke schildertechnieken, of het actieve medezeggenschapsoverleg tussen leerlingen en directie, de harmonie op deze school is tastbaar.

Het Fons Vitae Lyceum blijft hiermee een vitale bron van kennis en karaktervorming in Amsterdam-Zuid.

Labels: , , , , ,

woensdag 3 juni 2026

SCHOLEN IN ZUID, 3: HET JOKE SMIT COLLEGE

 


Het Joke Smit College: een baken van emancipatie en architectuur in Amsterdam-Zuid

Het Joke Smit College, gelegen aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade 62, is veel meer dan een reguliere onderwijsinstelling. Als school voor Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (VAVO) vervult het een cruciale maatschappelijke rol in de regio Amsterdam door (jong)volwassenen een "tweede kans" te bieden op een vmbo-tl, havo of vwo-diploma.

De school is vernoemd naar de iconische feministe Joke Smit (1933–1981), die streed voor de economische zelfstandigheid en educatieve ontplooiing van vrouwen.

Waar de school in de jaren tachtig begon als een 'moedermavo' voor vrouwen die hun opleiding hadden onderbroken voor het gezin, is het tegenwoordig een diverse leeromgeving voor iedereen vanaf 18 jaar die wil 'stapelen', herprofileren of een onderbroken schoolloopbaan wil hervatten.

Een monument in Amsterdamse School-stijl


Het gebouw zelf is een architectonisch meesterwerk dat nauw verbonden is met de geschiedenis van Amsterdam-Zuid en het Plan Zuid van H.P. Berlage.

Geopend in 1926 als het Gemeentelijk Meisjeslyceum, werd het ontworpen door Nicolaas Lansdorp in de karakteristieke Amsterdamse School-stijl.

Deze stroming kenmerkt zich door expressief baksteengebruik, sculpturale details en een integratie van kunst en architectuur, ook wel een Gesamtkunstwerk genoemd.

De gevel wordt gesierd door beeldhouwwerken van de beroemde stadsbeeldhouwer Hildo Krop, wiens werk symbool staat voor de sociale idealen van die tijd.

De Oertijd in de Hal: De Wandschilderingen van Maria Hubrecht


Binnen in de hal van het college bevindt zich een verborgen schat: zeven monumentale wandschilderingen van Maria Hubrecht (1865–1950), vervaardigd tussen 1925 en 1928. Deze doeken, die in totaal 65 vierkante meter beslaan, verbeelden de geologische geschiedenis van de aarde—van het Cambrium tot het Krijt.

Hubrecht, een autodidact uit een gegoede familie, wilde met deze "schoolplaten op doek" de jeugd verwonderen over het ontstaan van de wereld.

Na een succesvolle restauratie en crowdfunding in 2017, waarbij ook feministe Hedy d’Ancona betrokken was, schitteren deze werken weer als educatief en artistiek erfgoed.

Onderwijs met een missie


Vandaag de dag staat het Joke Smit College voor een veilig leerklimaat waarin groei, integratie en participatie centraal staan. Met een persoonlijke aanpak en intensieve begeleiding slaagt jaarlijks een hoog percentage leerlingen; in het schooljaar 2022-2023 behaalden 352 leerlingen hun diploma en werden er 1.737 certificaten uitgereikt.

De school blijft vernieuwen door inzet op duurzaamheid, zoals zonnepanelen en isolatie, en door projecten rondom effectieve leerstrategieën en AI in het onderwijs.

Het college fungeert hiermee als een vitale schakel in de Amsterdamse onderwijsketen, trouw aan de emancipatoire geest van haar naamgeefster.

Labels: , , , , ,

woensdag 20 mei 2026

SCHOLEN IN ZUID, 1: HET AMSTERDAMS LYCEUM



Het Amsterdams Lyceum: een monument van onderwijs in Zuid

Welkom bij de eerste editie van onze nieuwe serie over iconische scholen in Amsterdam-Zuid. Als wijkraad krijgen we vaak vragen over de rijke historie van de gebouwen in onze buurt. Vandaag trappen we af met een instelling die niet alleen architectonisch een meesterwerk is, maar ook een pioniersrol vervulde in het Nederlandse onderwijslandschap: Het Amsterdams Lyceum.

Het Amsterdams Lyceum, gelegen aan het Valeriusplein, werd in 1917 gesticht door dr. C.P. Gunning. In een tijd waarin het onderwijs strikt gescheiden was tussen het gymnasium (voor de klassieke vorming) en de Hogere Burgerschool (HBS, voor de meer praktische en natuurwetenschappelijke vorming), introduceerde Gunning een revolutionair concept: het lyceum. 

Hierbij kregen leerlingen in de eerste jaren een gezamenlijke basisvorming voordat zij een definitieve keuze maakten voor een specifieke richting. Dit model, waarbij verschillende onderwijstypen onder één dak werden verenigd, was het eerste in zijn soort in Nederland.

Architectuur en Symboliek

Het schoolgebouw zelf is een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse School-stijl, ontworpen door de architecten H.A.J. Baanders en J. Baanders. Wie door de karakteristieke onderdoorgang fietst of loopt, ziet de imposante bakstenen gevels die de verbinding vormen tussen de stad en het groen van het Vondelpark. 

De architectuur weerspiegelt de idealen van die tijd: degelijkheid, gemeenschapszin en esthetische verheffing. Binnenin de school herinneren glas-in-loodramen en monumentale trappenhuizen aan de lange traditie van de instelling.

Onderwijs met een Internationale Blik

Vandaag de dag staat Het Amsterdams Lyceum bekend als een categoraal VWO (gymnasium en atheneum) met een sterke focus op taal en cultuur. Uniek voor de school is het versterkt taalonderwijs. Leerlingen kunnen kiezen voor trajecten zoals Fast Lane English, Trayecto Español of Corso Italiano, waarbij zij niet alleen de taal op hoog niveau beheersen, maar ook diep in de literatuur en cultuur duiken.Deze internationale oriëntatie wordt bekroond met buitenlandse reizen naar steden als Dublin, Granada en Florence in het vierde jaar, en de traditionele Romereis voor alle vijfdeklassers.

Bèta en traditie: wolkenland

Hoewel de talen een prominente plek innemen, volgt meer dan de helft van de leerlingen een bèta-profiel. Met vakken als Natuur, Leven & Technologie (NLT) wordt de brug geslagen tussen biologie, scheikunde en natuurkunde. 

Naast het academische leven speelt "Wolkenland" een centrale rol in de identiteit van de school. Dit eigen schoolbuitenhuis in het Montferland, aangekocht in 1931, is de plek waar generaties Amsterdammers hun eerste werkweken beleefden en vriendschappen voor het leven sloten.

Als wijkraad zijn we trots op de aanwezigheid van dit "oudste lyceum van Nederland" in ons stadsdeel. Het is een plek waar historie en moderne ambities elkaar ontmoeten, midden in het hart van Zuid.

Labels: , , , , ,

vrijdag 11 november 2022

#WIJKRAAD #SAMENWERKING MET #STICHTINGVREEDZAAM TIJDENS #WERKBEZOEK

 


#WIJKRAAD #ZUID - #WEST AMSTERDAM heeft tijdens een zeer uitgebreid #werkbezoek aan #AMSTERDAM-OOST kennis genomen omtrent de #methodieken die de #STICHTING #VREEDZAAM hanteert om het #buurtwerk en #jongerenwerk vorm en inhoud te geven. 


In de aanpak van De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk staat een zestal werkzame principes en uitgangspunten centraal, die we hieronder kort nader uitwerken:

  • Kinderen krijgen een stem en oefenen in participatie
  • Conflictbeheersing als centraal thema
  • De invloed van leeftijdsgenoten
  • Een explicite sociale en morele norm
  • Sociale verbondenheid en gemeenschapszin
  • Democratisch opvoeden

Kinderen krijgen een stem en oefenen in participatie
Gedrag van kinderen wordt positief beïnvloed door hen een stem te geven en te laten participeren (inspraak, medezeggenschap, eigenaarschap) in het ‘echte’ leven, om hen zo de gelegenheid te geven te oefenen met het nemen van verantwoordelijkheid. Al is de kern van De Vreedzame School een lessenserie waarmee leerlingen een breed scala aan sociale competenties wordt aangeboden, een belangrijk uitgangspunt is dat een lesprogramma niet volstaat. Het gedrag van leerlingen wordt tevens positief beïnvloed door hen een stem te geven en leerlingparticipatie in klas en school vorm te geven. Het aanleren van nieuw gedrag (kennis, vaardigheden en houding) vereist een omgeving die voldoende gelegenheid biedt om met de nieuw aangeleerde competenties te oefenen in echte, betekenisvolle situaties. Door de klas en de school in te richten als een oefenplaats, wordt de school niet gezien als louter voorbereiding op deelname aan de samenleving maar als een samenleving op zich, die benut kan worden om kinderen te helpen zich sociaal en moreel te ontwikkelen.
Als we kinderen willen leren hoe democratie werkt, dan dienen zij dat te ervaren in de praktijk, door in democratie te participeren, en daarop vervolgens te reflecteren. En dus moeten we de school (en andere plekken in De Vreedzame Wijk) democratisch inrichten, opdat kinderen de gelegenheid krijgen in een democratische gemeenschap te participeren. Onderzoek naar dergelijke scholen heeft positieve effecten laten zien op competenties en gedrag van leerlingen, vooral op het gebied van morele ontwikkeling, maar ook op tolerantie, verantwoordelijkheidszin en participatie in besluitvorming. Onderzoek laat ook zien dat een ‘democratisch’ klimaat kinderen het gevoel geeft dat ze gewaardeerd worden, wat bijdraagt aan een gevoel van betrokkenheid bij hun omgeving.


Conflictbeheersing als centraal thema
In het programma van De Vreedzame School wordt veel aandacht besteed aan conflictoplossing. Het uitgangspunt is dat er nu eenmaal altijd conflicten (belangentegenstellingen of meningsverschillen) zullen zijn in een situatie waar mensen of kinderen bij elkaar zijn, en dat het zinvol is om iedereen te leren hoe je zoveel mogelijk kunt voorkomen dat er conflicten ontstaan, en dat conflicten ontaarden in ruzie, en hoe je, als een conflict toch in ruzie is ontaard, kan werken aan een constructieve oplossing. Daarbij is de rol van de leerlingen cruciaal. Zij leren, naast de vaardigheden om conflicten constructief op te lossen, ook de verantwoordelijkheid te dragen om dat zelfstandig, zonder hulp van volwassenen, te doen. Voor hun eigen conflicten, maar ook voor conflicten van anderen. Alle leerlingen leren te bemiddelen (mediëren) bij de conflicten van klasgenoten.
Deze nadruk op het constructief en zonder geweld leren oplossen van conflicten heeft meerdere positieve effecten: terugdringen van agressie en geweld, verbetering van het sociale klimaat, kinderen leren hoe je met altijd aanwezige meningsverschillen en belangentegenstellingen kunt omgaan, én kinderen leren om verantwoordelijkheid te dragen voor het sociale klimaat. Bovendien biedt een curriculum dat kinderen leert om conflicten constructief op te lossen kinderen tevens de kans om zich een breed scala aan sociale competenties eigen te maken: kinderen krijgen kennis aangeboden op sociaal, emotioneel en communicatief terrein, leren en oefenen vaardigheden op die terreinen (onder andere: leren eigen en andermans gevoelens te herkennen, benoemen en respecteren, bewust worden van eigen en andermans denken en handelen, en de gevolgen daarvan leren inzien en hanteren), en ontwikkelen een positieve en zorgzame attitude ten opzichte van elkaar.


De invloed van leeftijdsgenoten
Ouders hebben waarschijnlijk de belangrijkste invloed op de persoonlijke vorming van hun kinderen. Maar veel auteurs benadrukken ook de rol van de ‘peers’, de leeftijdgenoten. Kinderen identificeren zich sterk met de groep mensen die zij als gelijkwaardig aan zichzelf zien, en leren gedrag van mensen die zij als net iets verder gevorderd dan zichzelf beschouwen. Dat zijn meestal niet de volwassenen om hen heen maar eerder de leeftijdgenoten of iets oudere kinderen: uit de buurt, van school, van de hobbyclub, vriendinnetjes, vriendjes, zusjes, broertjes, nichtjes, neefjes. Kinderen passen hun gedrag aan aan het gedrag van deze ‘peer-group ’, proberen dat gedrag te imiteren, en ontwikkelen zo hun persoonlijkheid.
Onderzoek laat zien dat de invloed van leeftijdgenoten op de persoonlijke vorming van kinderen groot is. In De Vreedzame School streven we er naar om kinderen ook sociale verantwoordelijkheden of taken op zich te laten nemen. Het meest in het oog springende voorbeeld is dat van de mediator. Kinderen uit de hogere groepen worden opgeleid tot leerlingmediator. Zij bemiddelen bij conflicten tussen kinderen. De oudste mediatoren krijgen in De Vreedzame Wijk de gelegenheid om een training tot wijkmediator te volgen. Hiermee worden ze in staat gesteld om hun vaardigheden ook in hun buurt of straat in te zetten.


Een explicite sociale en morele norm
In het programma van De Vreedzame School leren de kinderen door de wekelijkse lessen allerlei sociale competenties. Maar de kern van De Vreedzame School is het creëren van een positief sociaal klimaat, van een cultuur waarin de sociale norm bepaald wordt door de hiervoor omschreven doelen: constructief omgaan met meningsverschillen en conflicten, actieve participatie, kinderen een stem, zorgzaam en prosociaal gedrag. Dit is een bewuste keuze: gedrag wordt sterk bepaald door de sociale norm. De kennis en vaardigheden die kinderen aangeboden krijgen middels het lesprogramma van De Vreedzame biedt nog geen garantie voor het voortbrengen van het gewenste gedrag. Een kind dat over een bepaalde vaardigheid beschikt, hoeft namelijk nog niet geneigd te zijn om deze vaardigheid altijd in te zetten. Dat is onder andere afhankelijk van de houding, de attitude, van de wil om het geleerde ook in praktijk te brengen. Attitudes worden sterk beïnvloed door de context, door de dominante sociale norm van de omgeving waar iemand deel van uitmaakt. Wat wordt er hier van mij verwacht? Het bevorderen van pro-sociaal gedrag zal dus altijd een combinatie moeten zijn van overdracht van kennis en inzicht, van aanleren en oefenen van vaardigheden, en van attitude-ontwikkeling. En met name voor de attitude-ontwikkeling is het creëren en expliciet neerzetten van een positieve sociale en morele norm van groot belang.


Sociale verbondenheid en gemeenschapszin
Uit onderzoek blijkt dat problemen bij jongeren veel minder voorkomen indien ze opgroeien in een omgeving waarin sprake is van sociale verbondenheid: een omgeving waarin zij zich welkom, gerespecteerd en niet gediscrimineerd voelen, waarin ze merken dat er positieve verwachtingen over hen bestaan en waarin ze ondervinden dat ze ‘ertoe doen’. Kinderen hebben het nodig om nodig te zijn.Natuurlijk zijn er in een omgeving waar kinderen in verkeren regels nodig, maar de sleutel voor een positief klimaat ligt vooral in het samen creëren van een cultuur, een standaard van betrokkenheid, dan in het bedenken van allerlei regels en codes waar kinderen zich aan dienen te houden. Kinderen moeten het gevoel hebben verantwoordelijk te zijn voor die cultuur, moeten de boodschap krijgen dat ze erbij horen, en dat ze nodig zijn.Om zo’n verbindende omgeving te bewerkstelligen probeert De Vreedzame School de cultuur van de omgeving waar het kind in verkeert (school, kinderopvang, buurthuis, speeltuin, enz.) te beïnvloeden. We willen dat die omgeving als een leefgemeenschap wordt gezien, als een oefenplaats voor sociale competentie en actief burgerschap.


Democratisch opvoeden
In De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk stellen we een autoritatieve opvoedingsstijl centraal. In de literatuur over opvoeding wordt onderscheid gemaakt tussen een laisser-faire-opvoeding, autoritair en ‘autoritatief’ of democratisch opvoeden. Een te permissieve of laisser-faire opvoeding, waarin alles mag, leidt tot grenzeloosheid en onzekerheid bij kinderen. Vooral jonge kinderen moeten nog veel leren over de dagelijkse omgang tussen mensen, en hebben begeleiding nodig van volwassenen. Een autoritaire opvoeding, waarin de opvoeder zijn of haar gezag laat gelden, zou volgens sommigen goed zijn voor kinderen (“Je moet ze gewoon stevig aanpakken”). Het tegendeel is eerder waar. Een louter autoritaire aanpak werkt meestal averechts op het moreel gedrag van kinderen, zeker voor kinderen die al wat ouder zijn. Een strenge aanpak gecombineerd met weinig hart voor de kinderen kan agressieve gevoelens opwekken. Een autoritaire aanpak kweekt gehoorzaamheid, en doet geen appèl op het ontwikkelen van verantwoordelijkheidsgevoel. Uit onderzoek blijkt dat een zogenaamde autoritatieve of democratische opvoeding kinderen het beste voorbereidt op het leven in een democratische gemeenschap. Die opvoedingsstijl wordt eerder gekenmerkt door gezag dan door macht. Opvoeders stellen wel duidelijke grenzen, maar geven daarbij veel uitleg, bevorderen de ontwikkeling van eigen verantwoordelijkheid, zijn zuinig met gebruik van machtsmiddelen, en vertonen moreel voorbeeldgedrag. Kinderen zijn gesprekspartner, die een zekere mate van verantwoordelijkheid kunnen dragen. Door kinderen consequent uit te leggen wat de gevolgen van hun handelingen zijn voor anderen, door hen te helpen zich te verplaatsen in het perspectief van anderen, ontwikkelen zich geleidelijk aan mentale scripts die gedrag van binnenuit reguleren.

#WIJKRAAD #ZUID - #WEST #AMSTERDAM ziet uit naar een #prettige #samenwerking.

Labels: , , , , , , , , , ,