WIJKRAAD ZUID-WEST AMSTERDAM
Wijkraad Zuid-West Amsterdam Bewonersraad Amsterdam Zuid-West
donderdag 12 november 2026
woensdag 17 juni 2026
SCHOLEN IN ZUID, 4: HET SWEELICK COLLEGE
In het hart van het Amsterdamse Museumkwartier, gevestigd in een monumentaal pand dat de rijke onderwijshistorie van de stad ademt, vinden we het Sweelinck College. Deze kleinschalige mavo-havo school aan de Moreelsestraat is vernoemd naar de beroemde Amsterdamse componist en organist Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621).
De school staat bekend om haar persoonlijke benadering en haar unieke ligging tussen de grote culturele instituten van de hoofdstad, wat een directe stempel drukt op het curriculum en de identiteit van de instelling.
Het Sweelinck College kent een lange geschiedenis die teruggaat tot 1910, toen het begon als de Christelijke HBS-B. Het huidige gebouw, een prachtig voorbeeld van vroege 20e-eeuwse architectuur, werd in 2013 in oude glorie hersteld en uitgebreid met een aangrenzend monumentaal pand.
De architectuur van dergelijke scholen in Amsterdam-Zuid weerspiegelt de stedelijke ontwikkeling van de vroege twintigste eeuw, waarbij onderwijsgebouwen vaak dienden als esthetische ankers in de wijk.
Onderwijs en profiel
De school profileert zich als een "kleinschalige en veilige" omgeving waar "succes zonder stress" centraal staat. Met ongeveer 300 tot 350 leerlingen is het een van de kleinste middelbare scholen in Amsterdam-Zuid. Dit stelt docenten in staat om een sterke persoonlijke band met leerlingen op te bouwen, wat essentieel is voor de "zijinstromers" en leerlingen die elders buiten de boot dreigen te vallen.
Het onderwijsaanbod richt zich op mavo (vmbo-t) en havo. Een kenmerkend aspect is de tweejarige brugperiode, waarin leerlingen de tijd krijgen om hun definitieve niveau te bepalen. Voor de mavo worden de profielen Zorg & Welzijn, Economie en Techniek aangeboden.
Voor de havo richt de school zich specifiek op de profielen Economie & Maatschappij en Cultuur & Maatschappij. De afwezigheid van bètaprofielen op havo-niveau onderstreept de bewuste keuze voor een sociaal-culturele profilering.
Uitdagingen en toekomst
De afgelopen jaren waren turbulent voor het Sweelinck College. In januari 2023 kondigde het bestuur (stichting ZAAM) onverwacht de sluiting van de school aan vanwege dalende leerlingenaantallen en zorgen over de onderwijskwaliteit. Dit leidde tot groot protest onder ouders en docenten, die de unieke multiculturele waarde van de school in het chique Zuid benadrukten. Na een succesvolle petitie en felle kritiek werd het besluit tot sluiting teruggedraaid.
Hoewel de school behouden bleef, staat zij nog steeds onder verscherpt toezicht van de Onderwijsinspectie. Recente rapporten uit 2024 en begin 2025 wijzen op verbeteringen, zoals het aanbieden van alle wettelijk verplichte profielen, maar de onderwijsresultaten en het burgerschapsonderwijs behoeven nog verdere versterking om aan de basiskwaliteit te voldoen.
Desondanks blijft de school een cruciale plek voor leerlingen die gedijen bij structuur, kunst en een kleinschalige gemeenschap midden in het culturele hart van Amsterdam.
Labels: #jongeren, #onderwijs, #scholen, #scholieren, #SWEELINCKCOLLEGE, #wijkraad, #Zuid
woensdag 10 juni 2026
SCHOLEN IN ZUID, 2: HET FONS VITAE LYCEUM
De historie en toekomst van het Fons Vitae Lyceum
In het hart van Amsterdam-Zuid, aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade, staat een instituut dat al meer dan een eeuw een baken is voor katholiek en kwalitatief hoogstaand onderwijs: het Fons Vitae Lyceum.
De naam, Latijn voor "Bron van het Leven", weerspiegelt de missie van de school om jonge mensen te vormen in een tijd van constante verandering.
Oorspronkelijk opgericht in 1914 door de Zusters Franciscanessen van Heythuysen, begon de school als de allereerste rooms-katholieke Hogere Burgerschool (HBS) voor meisjes in Nederland.
In die vroege jaren was het onderwijs voor katholieke meisjes nog sterk in ontwikkeling, en het Fons Vitae speelde een pioniersrol door een internaat aan te bieden voor leerlingen die uit alle hoeken van het land naar Amsterdam trokken voor degelijk onderwijs.
Het monumentale schoolgebouw waar de school tegenwoordig in is gehuisvest, dateert uit 1924 en is ontworpen door architect Petrus Bernardus Maria Hendrix.
Hoewel de school begon als een strikt religieuze meisjesschool, brachten de jaren zestig grote veranderingen met zich mee. De modernisering van het katholicisme leidde tot interne spanningen, wat in 1966 resulteerde in het vertrek van prominente geestelijken zoals pater E. Verheijden SJ en pater Vrijburg.
In 1968 markeerde de aanstelling van Ben van Gessel als de eerste lekenrector een definitieve omslag naar een modernere koers, waarbij de school tevens een gemengde instelling werd voor zowel jongens als meisjes.[1] [5]
Een dramatisch dieptepunt in de recente geschiedenis vond plaats op 27 juni 2017, toen tijdens renovatiewerkzaamheden een grote brand uitbrak in de dakgoot.
De schade was aanzienlijk; de zolderverdieping, door velen beschouwd als de "ziel" van het gebouw, werd grotendeels verwoest.
Gedurende twee jaar moesten de lessen worden verplaatst naar een tijdelijk onderkomen aan de Mr. Treublaan. Echter, zoals een feniks uit de as, is het gebouw in 2020 volledig heropend na een grootschalige renovatie waarbij duurzaamheid centraal stond.
Het pand is nu volledig aardgasvrij en voorzien van moderne warmtepompen, terwijl de historische zuidgevel in ere is hersteld.
Vandaag de dag staat het Fons Vitae bekend als een van de populairste scholen van Amsterdam. Met een sterke focus op zowel vakkennis als persoonlijke ontwikkeling, biedt de school een veilige haven waar leerlingen worden uitgedaagd hun talenten te ontdekken.
Of het nu gaat om de uitgebreide kunstsectie, waar leerlingen experimenteren met 3D-pennen en klassieke schildertechnieken, of het actieve medezeggenschapsoverleg tussen leerlingen en directie, de harmonie op deze school is tastbaar.
Het Fons Vitae Lyceum blijft hiermee een vitale bron van kennis en karaktervorming in Amsterdam-Zuid.
Labels: #onderwijs, #scholen, #scholieren, #voortgezetonderwijs, #wijkraad, #Zuid
woensdag 3 juni 2026
SCHOLEN IN ZUID, 3: HET JOKE SMIT COLLEGE
Het Joke Smit College: een baken van emancipatie en architectuur in Amsterdam-Zuid
Het Joke Smit College, gelegen aan de schilderachtige Reijnier Vinkeleskade 62, is veel meer dan een reguliere onderwijsinstelling. Als school voor Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (VAVO) vervult het een cruciale maatschappelijke rol in de regio Amsterdam door (jong)volwassenen een "tweede kans" te bieden op een vmbo-tl, havo of vwo-diploma.
De school is vernoemd naar de iconische feministe Joke Smit (1933–1981), die streed voor de economische zelfstandigheid en educatieve ontplooiing van vrouwen.
Waar de school in de jaren tachtig begon als een 'moedermavo' voor vrouwen die hun opleiding hadden onderbroken voor het gezin, is het tegenwoordig een diverse leeromgeving voor iedereen vanaf 18 jaar die wil 'stapelen', herprofileren of een onderbroken schoolloopbaan wil hervatten.
Een monument in Amsterdamse School-stijl
Het gebouw zelf is een architectonisch meesterwerk dat nauw verbonden is met de geschiedenis van Amsterdam-Zuid en het Plan Zuid van H.P. Berlage.
Geopend in 1926 als het Gemeentelijk Meisjeslyceum, werd het ontworpen door Nicolaas Lansdorp in de karakteristieke Amsterdamse School-stijl.
Deze stroming kenmerkt zich door expressief baksteengebruik, sculpturale details en een integratie van kunst en architectuur, ook wel een Gesamtkunstwerk genoemd.
De gevel wordt gesierd door beeldhouwwerken van de beroemde stadsbeeldhouwer Hildo Krop, wiens werk symbool staat voor de sociale idealen van die tijd.
De Oertijd in de Hal: De Wandschilderingen van Maria Hubrecht
Hubrecht, een autodidact uit een gegoede familie, wilde met deze "schoolplaten op doek" de jeugd verwonderen over het ontstaan van de wereld.
Onderwijs met een missie
Vandaag de dag staat het Joke Smit College voor een veilig leerklimaat waarin groei, integratie en participatie centraal staan. Met een persoonlijke aanpak en intensieve begeleiding slaagt jaarlijks een hoog percentage leerlingen; in het schooljaar 2022-2023 behaalden 352 leerlingen hun diploma en werden er 1.737 certificaten uitgereikt.
De school blijft vernieuwen door inzet op duurzaamheid, zoals zonnepanelen en isolatie, en door projecten rondom effectieve leerstrategieën en AI in het onderwijs.
Het college fungeert hiermee als een vitale schakel in de Amsterdamse onderwijsketen, trouw aan de emancipatoire geest van haar naamgeefster.
Labels: #JOKESMITCOLLEGE, #onderwijs, #REINIERVINKELESKADE, #scholen, #VRIJWILLIGERS #WIJKRAAD, #Zuid
woensdag 20 mei 2026
SCHOLEN IN ZUID, 1: HET AMSTERDAMS LYCEUM
Het Amsterdams Lyceum: een monument van onderwijs in Zuid
Welkom bij de eerste editie van onze nieuwe serie over iconische scholen in Amsterdam-Zuid. Als wijkraad krijgen we vaak vragen over de rijke historie van de gebouwen in onze buurt. Vandaag trappen we af met een instelling die niet alleen architectonisch een meesterwerk is, maar ook een pioniersrol vervulde in het Nederlandse onderwijslandschap: Het Amsterdams Lyceum.
Het Amsterdams Lyceum, gelegen aan het Valeriusplein, werd in 1917 gesticht door dr. C.P. Gunning. In een tijd waarin het onderwijs strikt gescheiden was tussen het gymnasium (voor de klassieke vorming) en de Hogere Burgerschool (HBS, voor de meer praktische en natuurwetenschappelijke vorming), introduceerde Gunning een revolutionair concept: het lyceum.
Hierbij kregen leerlingen in de eerste jaren een gezamenlijke basisvorming voordat zij een definitieve keuze maakten voor een specifieke richting. Dit model, waarbij verschillende onderwijstypen onder één dak werden verenigd, was het eerste in zijn soort in Nederland.
Architectuur en Symboliek
Het schoolgebouw zelf is een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse School-stijl, ontworpen door de architecten H.A.J. Baanders en J. Baanders. Wie door de karakteristieke onderdoorgang fietst of loopt, ziet de imposante bakstenen gevels die de verbinding vormen tussen de stad en het groen van het Vondelpark.
De architectuur weerspiegelt de idealen van die tijd: degelijkheid, gemeenschapszin en esthetische verheffing. Binnenin de school herinneren glas-in-loodramen en monumentale trappenhuizen aan de lange traditie van de instelling.
Onderwijs met een Internationale Blik
Vandaag de dag staat Het Amsterdams Lyceum bekend als een categoraal VWO (gymnasium en atheneum) met een sterke focus op taal en cultuur. Uniek voor de school is het versterkt taalonderwijs. Leerlingen kunnen kiezen voor trajecten zoals Fast Lane English, Trayecto Español of Corso Italiano, waarbij zij niet alleen de taal op hoog niveau beheersen, maar ook diep in de literatuur en cultuur duiken.Deze internationale oriëntatie wordt bekroond met buitenlandse reizen naar steden als Dublin, Granada en Florence in het vierde jaar, en de traditionele Romereis voor alle vijfdeklassers.
Bèta en traditie: wolkenland
Hoewel de talen een prominente plek innemen, volgt meer dan de helft van de leerlingen een bèta-profiel. Met vakken als Natuur, Leven & Technologie (NLT) wordt de brug geslagen tussen biologie, scheikunde en natuurkunde.
Naast het academische leven speelt "Wolkenland" een centrale rol in de identiteit van de school. Dit eigen schoolbuitenhuis in het Montferland, aangekocht in 1931, is de plek waar generaties Amsterdammers hun eerste werkweken beleefden en vriendschappen voor het leven sloten.
Als wijkraad zijn we trots op de aanwezigheid van dit "oudste lyceum van Nederland" in ons stadsdeel. Het is een plek waar historie en moderne ambities elkaar ontmoeten, midden in het hart van Zuid.
Labels: #jongeren, #onderwijs, #scholen, #wijkraad, #Zuid, AMSTERDAMSLYCEUM
vrijdag 11 november 2022
#WIJKRAAD #SAMENWERKING MET #STICHTINGVREEDZAAM TIJDENS #WERKBEZOEK
#WIJKRAAD #ZUID - #WEST AMSTERDAM heeft tijdens een zeer uitgebreid #werkbezoek aan #AMSTERDAM-OOST kennis genomen omtrent de #methodieken die de #STICHTING #VREEDZAAM hanteert om het #buurtwerk en #jongerenwerk vorm en inhoud te geven.
In de aanpak van De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk staat een zestal werkzame principes en uitgangspunten centraal, die we hieronder kort nader uitwerken:
- Kinderen krijgen een stem en oefenen in participatie
- Conflictbeheersing als centraal thema
- De invloed van leeftijdsgenoten
- Een explicite sociale en morele norm
- Sociale verbondenheid en gemeenschapszin
- Democratisch opvoeden
Labels: #buurtwerk, #conflictbeheersing, #Democratische, #democratischewaarden, #methodiek, #MoreleNormen, #opvoeding, #scholen, #SocialeNormen, #SocialeVerbondenheid, #StichtingVreedzaam







